Een lichtstraat kan een mooie toevoeging zijn aan een uitbouw, maar bij het kiezen ervan komt meer kijken dan alleen het formaat en de uitstraling. De vorm van het glas, de plek in het dak en de aansluiting op de dakconstructie bepalen hoe de lichtstraat uiteindelijk functioneert. Ook de isolatie, waterdichtheid en afwerking spelen een belangrijke rol.
Er zijn verschillende soorten lichtstraten, elk met hun eigen eigenschappen. Zo vraagt een platte lichtstraat om een andere constructie dan een verhoogde lichtstraat met schuine glasvlakken. Maar welke mogelijkheden zijn er allemaal, hoe een lichtstraat wordt geplaatst en welke keuzes belangrijk zijn voor een goed resultaat.
Inhoudsopgave
Welke soorten lichtstraten zijn er voor een uitbouw?
Niet iedere lichtstraat heeft dezelfde vorm. Het verschil zit vooral in de manier waarop het glas in het dak wordt geplaatst. De meest voorkomende uitvoeringen zijn platte lichtstraten, zadeldaklichtstraten en schilddaklichtstraten.
Platte lichtstraat
Een platte lichtstraat bestaat uit een of meerdere glasvlakken die vrijwel vlak in het dak liggen. Deze uitvoering wordt vaak gekozen bij moderne uitbouwen met een plat dak, omdat het glas en de omlijsting een rustige uitstraling hebben. Bij een platte lichtstraat moet rekening worden gehouden met de afwatering. Het glas wordt daarom doorgaans met een lichte helling geplaatst, ook wanneer het van buitenaf vrijwel horizontaal lijkt. Hierdoor kan regenwater beter van het glas aflopen.
Een platte lichtstraat kan relatief smal en lang worden uitgevoerd. Zo is bij een uitbouw in Hellevoetsluis gekozen voor een lichtstraat van 85 centimeter breed en 4 meter lang. Door deze langwerpige uitvoering ontstaat een strook daglicht in het plafond zonder dat een groot gedeelte van het dak uit glas hoeft te bestaan.
Schilddaklichtstraat
Een schilddaklichtstraat heeft meerdere schuine glasvlakken die samen een verhoogde dakvorm vormen. Anders dan bij een zadeldaklichtstraat zijn ook de uiteinden schuin uitgevoerd. Hierdoor kan het daglicht vanuit verschillende richtingen binnenkomen. De constructie is meestal wat uitgebreider dan die van een plat daklicht, omdat meerdere glasvlakken en aansluitingen samenkomen.
Hoe bepaalt u de juiste afmetingen van een lichtstraat?
Een grotere lichtstraat betekent niet automatisch de beste oplossing voor een project. De juiste afmetingen hangen af van de ruimte, de positie van de lichtstraat en de hoeveelheid daglicht die al via de ramen binnenkomt. Bij het bepalen van de afmetingen wordt onder andere gekeken naar de volgende onderdelen:
- De breedte en diepte van de uitbouw: deze bepalen hoeveel dakoppervlak beschikbaar is.
- De indeling van de ruimte: een lichtstraat boven een eettafel vraagt mogelijk om een andere plaatsing dan een lichtstraat in het midden van een woonkamer.
- De bestaande ramen en schuifpui: deze zorgen al voor daglicht en beïnvloeden hoeveel extra licht gewenst is.
- De draagconstructie van het dak: de dakbalken en de benodigde ondersteuning bepalen waar een opening mogelijk is.
- De afstand tot dakranden en aansluitingen: er moet voldoende ruimte overblijven voor een stevige en waterdichte afwerking.
Een langwerpige lichtstraat kan bijvoorbeeld geschikt zijn voor een brede uitbouw, terwijl een compacter model beter past bij een kleinere ruimte. Het is daarom verstandig om de afmetingen niet alleen op basis van de uitstraling te kiezen, maar ook te laten beoordelen hoe de lichtstraat in de dakconstructie past.
Waar kunt u een lichtstraat het beste plaatsen?
De positie van een lichtstraat heeft veel invloed op de manier waarop het daglicht zich door de ruimte verspreidt. Een lichtstraat hoeft daarom niet precies in het midden van het dak te liggen. Bij een uitbouw aan de achterzijde van een woning is de overgang tussen de bestaande woonkamer en de nieuwe uitbouw een belangrijk aandachtspunt. Wanneer de oorspronkelijke achtergevel grotendeels wordt geopend, ontstaat vaak één grote leefruimte. Het daglicht vanuit de nieuwe achterpui moet dan een grotere afstand afleggen om het oorspronkelijke gedeelte van de woonkamer te bereiken.
Door een lichtstraat op een geschikte plek in het dak te plaatsen, kan ook dat gedeelte van de ruimte extra daglicht ontvangen. Bij het bepalen van de positie is het verstandig om te kijken waar het licht daadwerkelijk nodig is. Daarbij speelt ook de oriëntatie van de woning een rol. Een lichtstraat op een dak dat veel directe zon ontvangt, vraagt bijvoorbeeld extra aandacht voor zonwering en warmtewerend glas.
Praktijkvoorbeeld van een lichtstraat in Oostzaan
Bij het project uitbouw in Oostzaan is een royale langwerpige lichtstraat in het platte dak geplaatst. De uitbouw is ongeveer 5,5 meter breed en 2,7 meter diep. Door de combinatie van een brede doorgang naar de bestaande woning en de lichtstraat ontstaat een open leefruimte waarin ook verder van de tuindeuren daglicht binnenkomt. Dit project laat zien waarom de plaats van een lichtstraat net zo belangrijk kan zijn als de afmetingen.
Welke materialen worden gebruikt voor een lichtstraat?
Een lichtstraat bestaat uit meer dan alleen glas. Ook de omlijsting en de constructie waarop het glas rust, zijn belangrijk. Deze onderdelen moeten het glas stevig ondersteunen en bestand zijn tegen vocht, wind en temperatuurverschillen. Voor de constructie worden onder andere hout en aluminium gebruikt. In sommige systemen worden deze materialen gecombineerd.
Een houten constructie met aluminium buitenafwerking
Bij bepaalde lichtstraten wordt mahoniehout gebruikt voor de dragende omlijsting. Dit hout is geschikt voor nauwkeurig maatwerk en kan aan de binnenzijde worden geschilderd.
Bij het project in Hellevoetsluis is voor een lichtstraat met een constructie van gevingerlast mahoniehout. Hierbij zijn kortere stukken hout stevig met elkaar verbonden tot langere onderdelen. Door deze verbinding kunnen onderdelen met de gewenste afmetingen worden gemaakt. De buitenzijde van dit systeem is afgewerkt met gepoedercoat aluminium. Dit beschermt het hout tegen directe weersinvloeden en beperkt het onderhoud aan de buitenkant. Ook de kleur van de constructie kan worden afgestemd op de uitbouw. Zo zijn zwarte kaders populair bij moderne woningen, terwijl een witte binnenafwerking beter kan aansluiten bij een licht plafond.
Welk glas is geschikt voor een lichtstraat?
Het glas van een lichtstraat moet aan andere eisen voldoen dan een standaard verticaal raam. Het bevindt zich immers boven de leefruimte en staat rechtstreeks bloot aan weersinvloeden. Daarom is niet alleen de isolatiewaarde belangrijk, maar ook de veiligheid van het glas.
Waarom is veiligheidsglas belangrijk?
Bij een lichtstraat bevindt het glas zich boven de mensen die in de ruimte verblijven. Het moet daarom geschikt zijn voor toepassing als beglazing boven het hoofd. Hiervoor wordt veiligheidsglas toegepast dat voldoet aan de eisen voor de betreffende situatie. Vaak wordt gelaagd veiligheidsglas gebruikt. Dit bestaat uit glaslagen met een speciale folie ertussen. Wanneer het glas breekt, helpt deze folie om de glasscherven bij elkaar te houden. De exacte glasopbouw en dikte moeten worden afgestemd op onder andere de afmetingen, de ondersteuning en de belastingen op het dak.
Wat betekent HR++ glas bij een lichtstraat?
HR++ glas bestaat uit isolerende beglazing met een speciale coating en een isolerende gasvulling tussen de glasbladen. Hierdoor gaat minder warmte via het glas verloren dan bij gewoon dubbelglas. Bij lichtstraten kan HR++ glas worden gecombineerd met een warmtewerende coating. Deze beperkt een deel van de zonnewarmte die via het glas binnenkomt. Dat is vooral belangrijk wanneer de lichtstraat veel directe zon ontvangt. Zonder voldoende zonwering of een geschikte glaskeuze kan de temperatuur in de uitbouw op zonnige dagen sterk oplopen.
Let bij het vergelijken van glas daarom niet alleen op de isolatiewaarde (Ug-waarde), maar ook op de zontoetredingsfactor (g-waarde). De Ug-waarde geeft aan hoeveel warmte via het glas verloren gaat. De g-waarde geeft aan welk deel van de zonnewarmte wordt doorgelaten. Een lagere g-waarde betekent minder zonnewarmte, maar kan ook invloed hebben op de hoeveelheid daglicht. Het gaat daarom om een goede balans tussen licht, isolatie en zomercomfort.
Hoe wordt een lichtstraat in een plat dak geplaatst?
Een lichtstraat wordt niet simpelweg in een opening van het dak gelegd. De dakconstructie moet speciaal worden voorbereid om de lichtstraat veilig en waterdicht te kunnen plaatsen. Bij een nieuwe uitbouw kan hiermee al tijdens het ontwerpen van het dak rekening worden gehouden. Dat maakt het gemakkelijker om de afmetingen en de positie vooraf op elkaar af te stemmen.
De dakopening en constructieve ondersteuning
Voor de lichtstraat wordt een opening in het dak aangebracht. Rondom deze opening moeten de dakbalken het gewicht en de overige belastingen kunnen blijven dragen. Afhankelijk van de afmetingen kan extra ondersteuning nodig zijn. De constructeur beoordeelt hoe de belastingen rondom de opening worden opgevangen en welke balken of verstevigingen daarvoor nodig zijn. Bij grotere lichtstraten is dit extra belangrijk, omdat er een aanzienlijk gedeelte van het normale dakoppervlak wegvalt.
Waarom heeft een lichtstraat een dakopstand?
Een dakopstand is de verhoogde rand waarop de lichtstraat wordt geplaatst. Deze zorgt ervoor dat het glas en de omlijsting boven het omliggende dakvlak uitkomen. De dakopstand heeft verschillende functies. Hij vormt een stevige basis voor de constructie en maakt het mogelijk om de dakbedekking zorgvuldig op de lichtstraat aan te sluiten. Bij een van de toegepaste lichtstraatsystemen is standaard een opstand van 12 centimeter in het frame verwerkt. Dit is een product specifieke maat en geen standaardhoogte voor iedere lichtstraat. De benodigde hoogte hangt onder andere af van het dakpakket, de isolatie, de dakbedekking en de voorschriften van het gekozen systeem.
Hoe wordt de aansluiting waterdicht gemaakt?
Rondom de lichtstraat moet de dakbedekking aansluiten op de opstand. Bij een plat dak met bitumen dakbedekking wordt deze aansluiting volgens de voorschriften van het dakbedekkingssysteem uitgevoerd. Hierbij is vooral aandacht nodig voor de hoeken, naden en aansluitingen tussen verschillende materialen. Ook moet regenwater goed kunnen worden afgevoerd, zodat het niet langdurig tegen de lichtstraat blijft staan. Een goed ontworpen lichtstraat is dus niet alleen afhankelijk van de kwaliteit van het glas. Ook de uitvoering van de dakopstand en de aansluiting op het dak bepalen hoe betrouwbaar het systeem op lange termijn is.
Kan een lichtstraat ook in een bestaande uitbouw worden geplaatst?
Een lichtstraat hoeft niet altijd tijdens de bouw van een nieuwe uitbouw te worden aangebracht. Ook bij een bestaande uitbouw kan het mogelijk zijn om achteraf een lichtstraat te plaatsen. Dat vraagt wel om een onderzoek naar de bestaande dakconstructie. Er moet worden vastgesteld hoe het dak is opgebouwd, waar de draagbalken liggen en welke aanpassingen nodig zijn om een opening te maken. Bij een bestaande uitbouw moeten daarnaast de dakisolatie, dakbedekking en binnenafwerking worden aangepast. Het nieuwe glas moet goed aansluiten op het bestaande dak, zonder dat er problemen ontstaan met waterdichtheid of warmteverlies.
Praktijkvoorbeeld van een daklicht in Wageningen
Bij een project in een bestaande uitbouw in Wageningen is een maatwerk glasconstructie toegevoegd aan een bestaande uitbouw. Voor dit project is gekozen voor meerdere schuine glasvlakken met donkere profielen. Het doel was om meer natuurlijk daglicht in de uitbouw en de aangrenzende woning te krijgen. Dit project laat zien dat het toevoegen van een daklicht ook na de oorspronkelijke bouw een mogelijkheid kan zijn, mits de bestaande constructie daarvoor geschikt is.
Kunt u verlichting en zonwering combineren met een lichtstraat?
Bij het ontwerpen van een lichtstraat kan ook worden nagedacht over kunstverlichting en zonwering. Deze voorzieningen zijn niet bij ieder systeem op dezelfde manier mogelijk. Bij sommige verhoogde lichtstraten kunnen bijvoorbeeld stroompunten in de constructie worden opgenomen voor het aansluiten van verlichting.
Ook zonwering vraagt om een tijdige keuze. Bij bepaalde vlakke lichtstraten is geïntegreerde of op maat gemaakte zonwering mogelijk. Bij complexere dakvormen, zoals een schilddaklichtstraat, zijn de mogelijkheden afhankelijk van het gekozen systeem. Het is verstandig om dit al tijdens het ontwerp te bespreken. Achteraf stroompunten of zonwering toevoegen kan lastiger zijn wanneer de lichtstraat en de binnenafwerking al zijn geplaatst.
Welk onderhoud heeft een lichtstraat nodig?
Ook bij een onderhoudsarme lichtstraat blijft periodieke controle belangrijk. Door de horizontale of schuine ligging kunnen vuil, bladeren en andere resten zich anders ophopen dan bij gewone ramen. Het is verstandig om regelmatig te controleren of het glas schoon is en regenwater vrij kan weglopen. Ook de aansluiting tussen de lichtstraat en de dakbedekking verdient aandacht.
Bij houten onderdelen kan na verloop van tijd schilderonderhoud nodig zijn. Lichtstraten met een aluminium buitenafwerking hebben op dat gedeelte doorgaans minder onderhoud nodig. Gebruik bij het reinigen geschikte middelen en voorkom dat er op het glas wordt gelopen. Niet iedere lichtstraat is namelijk ontworpen om het gewicht van een persoon te dragen.
Een lichtstraat kiezen die bij uw uitbouw past
Een lichtstraat is een onderdeel dat al vroeg in het ontwerp van een uitbouw aandacht verdient. De vorm, afmetingen en glaskeuze bepalen niet alleen de uitstraling, maar hebben ook invloed op de constructie, de isolatie en het gebruik van de ruimte.
Wilt u een uitbouw laten plaatsen en overweegt u een lichtstraat? Uitbouw Expert helpt u bij het beoordelen van de mogelijkheden voor uw woning. Daarbij wordt gekeken naar de dakconstructie, de gewenste hoeveelheid daglicht en de afwerking die bij de uitbouw past.
Zo kunt u een lichtstraat kiezen die niet alleen mooi is, maar ook goed aansluit op de rest van de uitbouw. Vraag vrijblijvend een offerte aan om de mogelijkheden voor uw woning te bespreken.
